Οι εξεγέρσεις των νέων στην Ευρώπη δεν έχουν την ισχύ των κινητοποιήσεων εκτός Δύσης

Ενώ εκτός Δύσης οι εξεγέρσεις των νέων ανατρέπουν κυβερνήσεις, στα κράτη της Ευρώπης οι αντίστοιχες κινητοποιήσεις δεν έχουν καμία προοπτική.

Ο λόγος είναι σοβαρός.

Στην Ευρώπη οι νεανικές εξεγέρσεις σκοντάφτουν. Η γηραιά ήπειρος έχει μετατραπεί σε ιδιότυπη «γεροντοκρατία» και η δημογραφική συρρίκνωση της νεολαίας μηδενίζει την πολιτική της ισχύ.

Τα τελευταία χρόνια έχει αναδειχθεί πολιτική δύναμη εξαιρετικής έντασης: οι διαδηλωτές της Γενιάς Ζ.

Κυβερνήσεις έχουν πέσει στο Μπαγκλαντές, στο Νεπάλ, στο Περού και στη Μαδαγασκάρη. Οι ίδιοι διαδηλωτές βρίσκονται πίσω και από τις μαζικότερες κινητοποιήσεις που έχει δει η Ινδία εδώ και χρόνια, οι οποίες μέχρι στιγμής οδήγησαν στην παραίτηση του υπουργού Παιδείας της χώρας.

Διαμαρτυρίες νέων εκτυλίσσονται τώρα και στη Γαλλία. Η οργή τους είναι κοινή με εκείνη άλλων διαδηλωτών της Γενιάς Ζ σε όλο τον κόσμο. Η πολιτική δύναμη, όχι. Αντίθετα με τους νέους εκτός Δύσης, η νεολαία στην Ευρώπη είναι δημογραφική ομάδα που συρρικνώνεται.

Σύμφωνα με τους New York Times, αυτό δημιουργεί σοβαρό κίνδυνο.

Ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος

Η Γαλλία δίνει συχνά την εικόνα έθνους που διαμαρτύρεται χωρίς διακοπή. Για να γίνει κατανοητό, όμως, το τελευταίο κύμα διαδηλώσεων, που πυροδότησαν νέοι θυμωμένοι με τα ερειπωμένα σχολεία, χρειάζεται αναδρομή λίγων ετών.

Στο πρόσφατο παρελθόν οι Γάλλοι κατέβηκαν στους δρόμους, όταν ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν αύξησε το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης από τα 62 στα 64 έτη. Η κατακραυγή υπήρξε τόσο σφοδρή ώστε η κυβέρνηση ανέστειλε τελικά το μέτρο. Οι συντάξεις της Γαλλίας παραμένουν ένα από τα βαρύτερα φορτία στον προϋπολογισμό χώρας με ένα από τα υψηλότερα επίπεδα χρέους στην Ευρώπη.

Όσοι διαδηλώνουν σήμερα βγήκαν στα οδοφράγματα ζητώντας περισσότερους πόρους για τους νέους. Οι προηγούμενοι είχαν κινητοποιηθεί για να προστατεύσουν τους πόρους που πηγαίνουν στους ηλικιωμένους. Και οι δύο είδαν τον εαυτό τους σε μάχη με τη γαλλική κυβέρνηση. Μπορεί όμως να ειπωθεί ότι βρίσκονταν, και βρίσκονται ακόμη, σε μάχη μεταξύ τους.

Η δυσαρέσκεια που ταλαιπωρεί αυτή την περίοδο την Ευρώπη, από τη Γαλλία ως την Ισπανία, τη Βρετανία και το Βέλγιο, αφορά πολλά ζητήματα: σχολεία, στέγαση, συντάξεις, ανεργία. Από απόσταση διακρίνεται και ένα μεγαλύτερο διακύβευμα, η διαμάχη των γενεών για μια οικονομική πίτα της οποίας το μέγεθος έχει καθοριστεί από τη χρόνια αργή οικονομική ανάπτυξη της ηπείρου.

«Γεροντονομία»

Με τη γήρανση του πληθυσμού της Ευρώπης, οι συγκρούσεις ενδέχεται να αποδειχθούν αναπόφευκτες. Διαφορετικές γενιές έχουν, σε τελική ανάλυση, διαφορετικά οικονομικά συμφέροντα, δήλωσε ο Τιμ Βλάντας, καθηγητής στην Οξφόρδη.

Οι νέοι έχουν ανάγκη από επενδύσεις στην εκπαίδευση, από αγορά εργασίας με αντοχή και από στέγαση που να είναι οικονομικά προσιτή. Τα άτομα άνω των 65 ετών, αντίθετα, τείνουν να θέλουν γενναιόδωρες συντάξεις και κοινωνική πρόνοια, προστασία της αξίας των σπιτιών και των υπόλοιπων περιουσιακών στοιχείων, καθώς και χαμηλό πληθωρισμό, ακόμη και αν το κόστος είναι υψηλότερη ανεργία. Τον πληθωρισμό δεν τον συμπαθεί κανείς, όμως οι συνταξιούχοι που στηρίζονται σε αποταμιεύσεις και σταθερά εισοδήματα πλήττονται από αυτόν περισσότερο από άλλους.

Στις γηράσκουσες κοινωνίες οι ηλικιωμένοι αποτελούν ολοένα μεγαλύτερο μερίδιο του πληθυσμού, η πολιτική τους βαρύτητα αυξάνεται και ο σκοπός τους επικρατεί. Έτσι εμφανίζεται αυτό που ο Βλάντας ονομάζει «γεροντονομία», μια μορφή «δημοκρατικά διατηρούμενης οικονομικής στασιμότητας».

Η ασθένεια, μαζί με τα συμπτώματά της, είναι διαδεδομένη παντού.

Το παράδειγμα της Γαλλίας και της Ισπανίας

Στη Γαλλία η ανεργία των νέων κινείται κοντά στο 20%. Το δεύτερο τρίμηνο του τρέχοντος έτους η αύξηση του ΑΕΠ έπεσε στο μηδέν τοις εκατό.

Περίπου το ένα τέταρτο όλων των δημόσιων δαπανών πηγαίνει στις συντάξεις, εν μέρει επειδή η ηλικία συνταξιοδότησης είναι τόσο χαμηλή. Πολιτική όρεξη για να αλλάξει αυτό σχεδόν δεν υπάρχει.

Πολλοί, ιδιαίτερα στην αριστερά, έχουν υποστηρίξει ότι οι συντάξεις μπορούν να διατηρηθούν και οι δαπάνες για την εκπαίδευση να αυξηθούν. Το πώς θα καλυφθεί το κόστος μένει αναπάντητο. Νέος δανεισμός γίνεται δύσκολος, καθώς διαφαίνεται απειλή κρίσης χρέους. Οι φόροι περιουσίας, παρότι συχνά πολιτικά ελκυστικοί, δεν έχουν αποφέρει πολλά έσοδα στο παρελθόν.

Η εικόνα στην Ισπανία δεν διαφέρει πολύ. Η χώρα έχει έναν από τους γηραιότερους πληθυσμούς της Ευρώπης και οι διαμαρτυρίες για την κρίση στέγασης συνέβαλαν πρόσφατα στην απόφαση του πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσες να προκηρύξει νέες εκλογές. Το πρόσωπο των κινητοποιήσεων ήταν η 87χρονη Μαρικάρμεν. Πήραν μέρος, ωστόσο, και πολλοί νέοι, καθώς η στεγαστική κρίση τους πλήττει δυσανάλογα.

Στην Ισπανία η ανεργία των νέων βρίσκεται πάνω από το 22%. Οι τιμές των κατοικιών ανέβηκαν πολύ ταχύτερα από τους μισθούς, προσθέτοντας πλούτο στις παλαιότερες γενιές. Πολλοί νέοι μένουν με την επιλογή είτε να ζήσουν με τους γονείς τους μέχρι τα 30 είτε να θυσιάσουν τις οικονομίες τους για υψηλό ενοίκιο.

Γιατί οι ηλικιωμένοι έχουν πλεονέκτημα

Οι ηλικιωμένοι έχουν πλεονέκτημα όταν θέλουν να συσπειρώσουν άλλους στον σκοπό τους, γιατί οι θεσμοί τάσσονται στο πλευρό τους, δήλωσε ο Kevin Arceneaux, καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Sciences Po στο Παρίσι. Πολιτικά κόμματα και συνδικάτα έχουν κίνητρο να προστατεύουν τα συμφέροντα των ηλικιωμένων, αφού αυτοί αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος των μελών και των συνασπισμών ψηφοφόρων τους.

Ευκολότερο είναι, επίσης, να πειστούν οι νέοι να στηρίξουν επιδόματα γήρατος που μπορεί κάποια μέρα να λάβουν οι ίδιοι, παρά να πειστούν οι ηλικιωμένοι να πληρώσουν περισσότερα για εκπαίδευση την οποία δεν θα χρησιμοποιήσουν ποτέ. Οι νεότερες γενιές αποκομίζουν ορισμένα οφέλη από τις δαπάνες για τους ηλικιωμένους, σύμφωνα με τους ειδικούς. Ενήλικα παιδιά που μένουν ακόμη στο πατρικό μπορεί να βλέπουν τις συντάξεις ως μέρος του εισοδήματος του νοικοκυριού, και όχι ως μεταφορά από τους νέους εργαζόμενους προς τους συνταξιούχους.

Έρευνα της Λόρα Σέρα, ερευνήτριας στο London School of Economics, έδειξε ότι στη Βρετανία οι γενιές εργάσιμης ηλικίας συχνά φοβούνται μην υποχρεωθούν να συντηρήσουν οι ίδιες τους ηλικιωμένους γονείς τους, αν οι συντάξεις περικοπούν.

Στην πράξη, οι νέοι της Γαλλίας κατέβηκαν δυναμικά για να στηρίξουν τις διαμαρτυρίες του 2023 κατά της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης που είχε προτείνει ο Μακρόν.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow